آتش دوباره به جان کاغذ

    وضعیت تولید و توزیع کاغذ اصلا خوب نیست و احتمال حذف یارانه می تواند ضربه مهلکی بر پیکر صنعت نشر باشد

    0
    17
    کاغذ

    به گزارش چاپ و نشر آنلاین، جام جم نوشت: داستان پرآب چشم قیمت و مصرف کاغذ در کشور طی سال های اخیر از یک درام پر هیجان و پرتعلیق در حال مبدل شدن به یک تراژدی تمام عیار است. کالای استراتژیکی که جدای از مصرف فرهنگی، مصرف ویژه ای در صنایع مهمی از جمله صنایع دارویی نیز دارد.

    این کالا که در دو دوره در دولت دهم و یازدهم هم افزایش قیمت نجومی را تجربه کرده بود با مسکن دولت دوازدهم در دو سال گذشته و با بهره گیری از یارانه های ارزی توانسته بود به تعادلی نسبی در قیمت برسد و چشم نگران بسیاری از ناشران و روزنامه نگاران را کمی آرامش ببخشد. با این همه از ابتدای سال جاری و به دنبال موج رکود اقتصادی ناشی از کرونا و نیز بحران های ارزی کشور در سال گذشته زمزمه هایی درباره خروج این کالا از شمول دریافت ارز منتشر شد.

    حذف یارانه ای کاغذ، تیرخلاص یا بزنگاه اصلاح حرکت

    آخرین جدول از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به منظور اعلام وضعیت پرونده های متقاضی واردات کاغذ دولتی بهار سال جاری منتشر شده و پس از آن کمتر در این زمینه از سوی این وزارتخانه اظهار نظر شده است.

     با وجود این که وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پایان سال گذشته تقاضای تخصیص ۸۰ میلیون دلار ارز دولتی برای واردات کاغذ در سال جاری را به دولت ارائه کرده و خبرها نیز از تایید آن حکایت داشت اما این روزها معاون اول رئیس جمهور سخن از حذف یارانه کاغذ می داند.

    جهانگیری در نهم تیرماه سال جاری و در جلسه شورای اقتصاد به صراحت از حذف یارانه ارزی دولتی برای واردات کاغذ خبر داد و عنوان کرد، این مساله می تواند محرکی جهت تولید داخلی کاغذ و استفاده از منابع داخلی برای تولید این محصول شود.

    از سوی دیگر قیمت کاغذ در بازار آزاد مانند بسیاری از کالاهای دیگر در این حوزه با نوسانات زیادی همراه بوده که برآیند آن افزایش قیمت کاغذ چاپ و تحریر در بازار بوده است. فعالان واردات و فروش کاغذ در این زمینه معتقدند که قیمت فعلی کاغذ در بازار آزاد قیمت اصلی آن نیست و حتی کمتر از آن بوده و این به معنای آن است که با نزدیک شدن به فصل پاییز و بازگشایی مدارس و دانشگاه ها و موج افزایش مصرف کاغذ، شاهد صعود قیمت این محصول در بازار خواهیم بود و شاید قیمت های فعلی تا ۵۰درصد هم افزایش پیدا کند.

    در بخش نشر نیز که طی دو سال گذشته ناشران طی مکانیسمی مشخص و از طریق همکاری صنوف نشر با بخش دولتی کاغذ را به صورت منظم و سهمیه بندی دریافت می کردند این افزایش قیمت رفته رفته خود را نشان خواهد داد. با وجود این که تاکنون توزیع کاغذ دولتی کماکان ادامه دارد اما شنیده ها حاکی از این است که این توزیع مربوط به واردات منتج به سال گذشته است و با کم شدن حجم آن و روی آوردن ناگزیر بخش نشر به راه های دیگر برای تولید این محصول، موج افزایش قیمت بیش از پیش بازار نشر و کتاب را می پیماید. اما در مواجهه با چنین شرایطی چه کار باید کرد؟

    کاغذ

    تولید کاغذ هنوز جدی گرفته نمی شود

    هفت سال پیش از این و در جریان بازدید رهبر معظم انقلاب اسلامی از نمایشگاه کتاب، ایشان خواستار توجه دولت به برنامه ریزی برای جلوگیری از واردات کاغذ بود و به دنبال آن و جلساتی که میان وزرای وقت صنایع و ارشاد برگزار شد تصمیم بر این گرفته شد که دو راهکار کوتاه و بلندمدت برای مقابله با گرانی قیمت این محصول در نظر گرفته شود؛ در بخش کوتاه مدت موضوع به تخصیص ارز دولتی برای واردات کاغذ منتهی شد که طی سال های ابتدایی تخصیص آن اتفاقات عجیب و غریبی در بازار رقم خورد که منجر به کسب رتبه دوم تخلف ارزی در واردات و مصرف سوء ارز دولتی توسط واردکنندگان یک شبه شد.

    پس از آن نیز با ایجاد کارگروه کاغذ در وزارت ارشاد و وزارت صنایع تلاش شد تا این موضوع مهار و مدیریت شود تا در نهایت با همراهی صنف نشر، موضوع تخصیص ارز دولتی به واردات کاغذ فرهنگی و تخصیص آن به ناشران سامان گرفت. اما راهکار بلندمدت برای حل این معضل کماکان در محاق فراموشی است. تولید کاغذ تحریر که مشخصا توسط چند کارخانه در ایران طی سال های اخیر دنبال می شده است، امروزه تقریبا به صفر رسیده است.

    انواع قوانین و مقررات و بخشنامه های دست و پا گیر و محدودکننده تولید و نیز عدم اقبال مخاطب به این نوع از محصولات، کار را به جایی رسانده که این واحدهای تولیدی ترجیح داده اند سمت و سوی تولید را به سمت محصولات سلولزی و بسته بندی سوق دهند. این ثمره وضعیتی است که در آن کسی سراغی از وضعیت کارخانه های انگشت شمار تولید کاغذ نگرفت و از مشکلات شان نپرسید، در حالی که به اعتراف مدیران آن کمی توجه و دلسوزی می توانست وضعیت را به چیزی متفاوت مبدل کند.

    دولت واردات را دوست دارد نه تولید

    سیدطاهر شبیری، کارشناس صنعت تولید کاغذ در این زمینه می گوید: موضوع توقف تولید داخلی کاغذ روزنامه و تحریر از سال های قبل کاملا قابل پیش بینی بود و بارها در مکاتبات با دولت نسبت به آن هشدار داده شده بود، چرا که تولید کاغذ روزنامه و تحریر طی ۱۴ سال اخیر در رقابت نابرابر و ناعادلانه با واردات کاغذ قرار داشت؛ وارداتی که از تعرفه صفر بهره می برد و در مقابل تولیدی که انواع تعرفه ها داشت جانش را می گرفت.

    این در کنار مخالفت و پافشاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با اعمال تعرفه حمایتی که می توانست شرایط واردات را با تولید متوازن کند، نفس تولید کاغذ را در داخل کشور گرفت.

     وی افزود: وقتی دولت طی ۱۴ سال از اجرای مصوبه خود مبنی بر اعمال تعرفه بر واردات کاغذ چاپ و تحریر به منظور حمایت از واردکننده سرباز می زند و همچنین تصمیماتش در جهت منع برداشت از جنگل ها باعث کاهش شدید دسترسی به مواد اولیه ارزان قیمت می شود و وقتی حمایت سیستم بانکی از بخش بازرگانی بیشتر از صنعت است، چطور می توانیم انتظار داشته باشیم که بخش خصوصی محصولی تولید کند که منفعتی از آن عاید نخواهد شد؟

    متاسفانه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به جای تشخیص ذائقه به روز جامعه، تشویق نویسندگان و مولفین به تولید محتوای مورد نیاز کشور، به دنبال تسهیل شرایط واردات کاغذ شده است. این نحوه برخورد وزارت ارشاد با موضوع کاغذ منحصر به هیچ تفکر سیاسی در دولت ها نیست، این تصمیم سازی نتیجه کارشناسی بدنه این وزارتخانه در عدم درک حساسیت موضوع یا حمایت از واردات است.

    از بخش خصوصی برای تولید غافل شدیم

    ابوالفضل روغنی گلپایگانی، رئیس سندیکای تولیدکنندگان کاغذ و مقوا نیز در همین زمینه می گوید: متاسفانه مسوولان ما در زمینه کاغذ احساسی برخورد می کنند. در کشور ظرفیت و فرصت های مناسبی برای سرمایه گذاری در کاغذ تحریر وجود دارد، اما به دلیل وجود قوانین متضاد و عدم حمایت قاطع و درست به سمت واردات می رویم و از حمایت بخش خصوصی برای تولید غافل هستیم.

     رهبر انقلاب در چهار سال گذشته هر بار که به نمایشگاه کتاب رفتند، اصرار داشتند که وضعیت تولید کاغذ تحریر سامان پیدا کند و مسوولان رسیدگی کنند. اما متاسفانه با وجود این تاکیدات مسئله کاغذ مغفول مانده است. فرصت سرمایه گذاری برای کاغذ سفید فراهم است، اما قوانین و زیرساخت های لازم وجود ندارد؛ بنابراین میل و علاقه به واردات است. این که احساسی و دفعی چند مدت کار کرده و بعد آن را فراموش کنیم، راه به جایی نمی برد. هم در مجلس، هم در دولت و هم در قوه قضاییه باید کارگروهی تشکیل شود تا اوضاع را سامان دهد.

    ‌کاغذ

    یک هزارم ارز واردات کاغذ را به تولید بدهند

    مصطفی سعیدی که حالا دو ماه است سکاندار بزرگ ترین تولیدکننده کاغذ چاپ و تحریر و روزنامه در کشور شده است درباره راهکارهای برون رفت از وضعیت فعلی حاکم بر تولید کاغذ می گوید: کارخانه چوب و کاغذ مازندران می تواند کل نیاز بازار به کاغذ در حوزه چاپ و تحریر را تامین کند درصورتی که دولت مطالبات ما را بپردازد.

    دولت به ما ارز دولتی یا حتی نیمایی اختصاص نمی دهد تا بتوانیم مواد اولیه وارد کنیم. مثلا مدتی است قصد واردات نوعی ماده برای سفیدکردن کاغذ تولید داخلی را داریم که اگر با ارز آزاد وارد کنیم، قیمت تمام شده کاغذ افزایش پیدا می کند ولی تعزیرات دست ما را بسته است.

    یا مثلا انتظار داریم از این موضوع که بتوانیم با ارز نیمایی چوب وارد کنیم و در قبال آن قاعده ای برای تولید و قیمت ایجاد شود، حمایت کنند که نمی کنند و در سطوح پایین تر انتظار داشیم در ارائه خدماتی مثل آب، برق و… دولت ما را بیشتر یاری کند یا مثلا بهینه سازی مصرف ما را مدیریت کند به جای این که دولت بگوید، هر چه می خواهید مصرف کنید من پولش را می گیرم، ساختاری برای بهینه سازی مصرف کارخانجات ایجاد کند.

    وی با انتقاد از این که قانون رفع موانع تولید نباید فقط روی کاغذ باشد بلکه باید اجرایی شود تاکید دارد اگر یک هزارم میلیاردها دلار ارزی که دولت برای واردات کاغذ اختصاص داده شده را به تولید اختصاص داده بودیم، امروز در آن خودکفا شده بودیم.

    قصه پردرد چشم بستن به توان و امکان تولید داخلی کاغذ از سوی بخش های دولتی در نهایت کار را به جایی رسانده که خرید کتاب به یکی از آرزوهای مصرف کنندگان حتی دائم آن در این روزها مبدل شده و بخش بزرگی از فعالان این عرصه را نسبت به تداوم فعالیت حرفه ای خود بیمناک کرده و این صنعت و صنف و حرفه را به سرازیری بحرانی عجیب سوق داده است.

    اما به راستی چه زمانی قرار است سیاستگذاران در این عرصه از خواب غفلت درباره آن بیدار شوند؟ این سوالی است که پاسخی احتمالی به آن نیز می تواند راهگشای بسیاری از فعالان و مشتریان این عرصه باشد.

    وضع بازار به کام واردکنندگان نیز نیست

    در سال ۱۳۹۸ بین ۴۰ تا ۵۰درصد از حجم واردات کاغذ توسط واردکنندگان رسمی عضو انجمن واردکنندگان کاغذ و مقوا کاسته شد، اما حتی این شرایط هم برای آنهایی که مدعی تقویت در تولید کاغذ هستند، کارگر نیفتاد. این بخشی از اظهارنظری است که سید حسن میرعابدینی رئیس اتحادیه واردکنندگان کاغذ آن را بیان می کند.

    آقای میرعابدینی که در مقطعی در کارگروه کاغذ متشکل از وزارت ارشاد و صنایع نیز عضو بود، معتقد است مشکلی که واردات برای برخی ایجاد کرده به واردکننده مربوط نیست بلکه ناشی از سیاست دولت است. اگر دولت ارز تک نرخی برای واردات کاغذ مصوب می کرد بین تولید و واردات تناسب برقرار می شد.

    این فعال عرصه واردات همچنین می گوید که نزدیک به ۹۰درصد نیاز سالانه ما در عرصه کاغذ با واردات تامین می شود اما فضای کار دولت به شکلی بوده که در این عرصه برخی صاحب امضاهای طلایی شده اند و افرادی وارد بازار شده اند که کسی اسمی از آنها هم نشنیده. در واقع مسبب اصلی برهم خوردن تعادل بازار، واردات و تولید آنها هستند. وی همچنین می گوید نیاز بازار به کاغذ چاپ و تحریر حدود ۳۵۰ هزار تن است که در سال گذشته فقط ۴۰ هزار تن آن با ارز دولتی تامین شده و باقی با ارز نیمایی و آزاد وارد شده است.

    ارسال یک پاسخ

    لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
    لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید

    چهار × 1 =